Αλλαγή ηγεσίας στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα

Η αλλαγή στην ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης πριν από λίγο διάστημα στην Τουρκία, έδωσε ελπίδες για ανανέωση του τουρκικού πολιτικού συστήματος. Ωστόσο, τα μηνύματα που στέλνει ο νέος πρόεδρος κάθε άλλο από ελπιδοφόρα είναι.

Πριν από λίγες εβδομάδες ο Ντενίζ Μπαϊκάλ αναγκάστηκε σε παραίτηση από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, εξαιτίας της αποκάλυψης σκανδάλου στο οποίο φερόταν να έχει εμπλακεί. Η ομόφωνη εκλογή του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στη θέση του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης, στα τέλη Μαΐου, μπορεί να πει κανείς ότι ήταν «έκπληξη». Κι αυτό γιατί εκ πρώτης όψεως ο νεοεκλεγείς πρόεδρος έχει ορισμένες ιδιαιτερότητες που τον διακρίνουν: τη σταδιοδρομία του και τις εθνικοθρησκευτικές καταβολές του.


Ο Κιλιτσντάρογλου είναι ένα σχετικά νέο και «άφθαρτο» πρόσωπο στην πολιτική σκηνή της γείτονος. Φαίνεται ότι είχε στενές σχέσεις με το κόμμα της Δημοκρατικής Αριστεράς του Μπουλέντ Ετζεβίτ, ωστόσο εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα το 2002, ενώ πέτυχε την επανεκλογή του στις εκλογές του 2007. Μολονότι νέος στην πολιτική, έχει σχετικά πλούσια σταδιοδρομία ως γραφειοκράτης. Το 1971, μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, διορίστηκε στο υπουργείο Οικονομικών ως εφοριακός. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 μπήκε στη Γενική Διεύθυνση Εσόδων και εξελίχθηκε ως τη βαθμίδα του υποδιευθυντή. Την επόμενη δεκαετία διορίστηκε αρχικά διευθυντής στο Ταμείο των Ελεύθερων Επαγγελμάτων (Bag-Kur) και λίγο μετά στον μεγαλύτερο οργανισμό κρατικών ασφαλίσεων της χώρας (SSK). Επόμενος σταθμός στη σταδιοδρομία του ήταν το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλειας, όπου εργάστηκε ως αναπληρωτής γενικός γραμματέας. Μετά τη συνταξιοδότησή του το 1999, δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Χατζέτεπε, στην Άγκυρα, και διετέλεσε μέλος του ΔΣ της τουρκικής Τράπεζας Εργασίας.

Η επαγγελματική εξέλιξη του Κιλιτσντάρογλου φαινομενικά μπορεί να μη διαφέρει από εκείνη ενός οποιουδήποτε γραφειοκράτη. Ενδιαφέρον προκαλεί, ωστόσο, η ανοδική του πορεία, δεδομένων των καταβολών του. Γεννήθηκε το 1948 σε μια κωμόπολη του νομού Τουντζελί (Ντερσίμ) της κεντρικής Μικράς Ασίας. Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της περιοχής είναι το ισχυρό κουρδικό στοιχείο (Ζαζά), το οποίο ταυτόχρονα είναι και Αλεβίδες - «κλάδος» του σιιτικού (μη-ορθόδοξου) Ισλάμ. Τη δεκαετία του 1930, μάλιστα, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα είχε καταστείλει κουρδική εξέγερση στην περιοχή και είχε επιβάλει τη βίαιη τουρκοποίηση της περιοχής.

Έχοντας κατά νου τα παραπάνω, θα συλλογιζόταν κανείς ότι πρόκειται για «παιχνίδι της μοίρας» η άνοδος στην ηγεσία του κόμματος ενός γόνου των θυμάτων που έπεσαν στις αιματηρές διώξεις του Ντερσίμ. Ωστόσο, τα φαινόμενα πολλές φορές εξαπατούν. Η περίπτωση του Κιλιτσντάρογλου θέλει προσοχή, καθώς, όπως αποκάλυψε ο Γιαλτσίν Σονέρ στην ημερήσια «Χουριέτ» στα τέλη Μαΐου, το εν λόγω πρόσωπο φαίνεται ότι απορρίπτει -όπως και άλλοι πολλοί που βρέθηκαν πριν από αυτόν στην ίδια θέση- τις κουρδικές-αλεβιδικές καταβολές του. Με έγγραφα και μελέτες που απέστειλε στον δημοσιογράφο, επιχείρησε να υποστηρίξει ότι η φυλή στην οποία ανήκει, εκείνη των Κουρεϊσάν, έχει τουρκικές καταβολές και προέρχεται από την Υπερωξιανή. Εξάλλου, στις ομιλίες του στα όργανα του κόμματος φάνηκε ότι αποδίδει το Κουρδικό ζήτημα σε πρόβλημα οικονομικής ανέχειας και υπανάπτυξης, παραβλέποντας τα πραγματικά αίτια και την ανάγκη ανεύρεσης πολιτικής λύσης. Η στάση του αυτή μάλιστα θεωρήθηκε και ως μια προσπάθεια να παραμείνει πιστός στην παραδοσιακή κρατικιστική γραμμή του κόμματος, το οποίο, ωστόσο, από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έχει να επιδείξει «προοδευτικότερες» προσεγγίσεις στις ειδικές εκθέσεις του για το εν λόγω ζήτημα. Εκτός κι αν η κίνηση του Κιλιτσντάρογλου αποσκοπούσε στην προσέλκυση ψηφοφόρων από τους συντηρητικούς και ακροδεξιούς κύκλους της χώρας!

Κάθε εκλογή νέου προέδρου στην ηγεσία πολιτικού κόμματος προμηνύει αλλαγές. Η αισιοδοξία, όμως, που εκφράστηκε από την εκλογή του Κιλιτσντάρογλου στην προεδρία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος ίσως να μην έχει και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Κι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα ισχυρά εθνικά και θρησκευτικά στερεότυπα που εξακολουθούν να παίζουν ρυθμιστικό ρόλο στην κοινωνική και πολιτική ζωή της σύγχρονης Τουρκίας. Τι κι αν το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα «επεδίωξε» τον εκσυγχρονισμό και εξευρωπαϊσμό της χώρας; Η πολιτική δράση, η πολιτική και κοινωνική εξέλιξη και η πολιτική επιτυχία και πρόοδος εξαρτώνται ακόμη από την εθνική ταυτότητα του ατόμου. Υπ' αυτές τις συνθήκες, το κεμαλικό κόμμα φαίνεται δύσκολο να πετύχει τις απαραίτητες τομές στο τουρκικό κομματικό και πολιτικό σύστημα.


Κ. Βοσπορίτης, ο νεώτερος

Read more...

Η Άγκυρα οδεύει προς ολοκλήρωση με τον αραβικό κόσμο

Ολοκλήρωση με τον ισλαμικό κόσμο φαίνεται πως σχεδιάζει η Τουρκία μετά τις αλλεπάλληλες εντάσεις που προέκυψαν τόσο στο θέμα του Ιράν όσο και της Παλαιστίνης. Ωστόσο, η προσπάθεια απομάκρυνσης από τη Δύση και προσέγγισης με τις χώρες της Ασίας και του αραβικού κόσμου, ενέχει κινδύνους και δεν προβλέπεται να είναι ανώδυνη.

Η τουρκική εξωτερική πολιτική δίνει ολοένα και πιο συχνά αδιαμφισβήτητα σημάδια ανεξαρτητοποίησης από τη Δύση και προσέγγισης με την Ανατολή. Πράγματι η προπετής και σχεδόν αυθαίρετη ανάμειξη της Τουρκίας στις πρόσφατες κρίσεις που έλαβαν χώρα στη Μέση Ανατολή, με πρόσχημα την προσφορά «καλών υπηρεσιών» (μεσολάβηση) και τη «διασφάλιση» της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή, αποτελούν ενδείξεις για τον ρόλο που επιδιώκει να διαδραματίσει η Άγκυρα στο διεθνές και περιφερειακό σύστημα.


Μία ενδιαφέρουσα πτυχή της αλλαγής στάσης στην τουρκική εξωτερική πολιτική αποτελεί η προτίμηση της Άγκυρας προς τη σύσφιξη των σχέσεων με τις ισλαμικές και αραβικές χώρες της περιφέρειάς της, με τις οποίες έχει ένα κοινό πολιτισμικό παρελθόν - και απ’ ό,τι φαίνεται, και μέλλον. Η αντιπαράθεσή της με τις ΗΠΑ στα πλαίσια του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το θέμα των κυρώσεων κατά του Ιράν και η ρήξη με το Ισραήλ για την άρση του αποκλεισμού της Γάζας, αποτελούν απτές αποδείξεις της προσπάθειας που καταβάλει η ισλαμική ηγεσία της Τουρκίας να πάρει αποστάσεις από τη Δύση, με την οποία έχει σαφώς λιγότερα κοινά σημεία – και όσα υπάρχουν μάλλον επιβλήθηκαν από την ηγεσία παρά υιοθετήθηκαν από τη βάση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συμπεριφορά της Άγκυρας ενόχλησε την Ουάσιγκτον, υψηλόβαθμο στέλεχος της οποίας δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι απογοητευμένες από τη στάση που τήρησε η Τουρκία στο Συμβούλιο Ασφαλείας εναντίον των δυτικών συμμάχων της. Εξάλλου, η Ουάσιγκτον πρέπει να ανησυχεί για την αλλαγή των συσχετισμών που έχουν επέλθει στη Μέση Ανατολή μετά και την τελευταία ένταση μεταξύ των δύο συμμάχων της στην περιοχή, της Τουρκίας και του Ισραήλ. Το τελευταίο έχει ήδη αρχίσει να ανταποδίδει τις «κυρώσεις» που έντεχνα προωθεί η Άγκυρα σε συνεννόηση με τη Μόσχα αναφορικά με το θέμα των φυσικών πηγών ενέργειας (αγωγός φυσικού αερίου «Γαλάζιο Ρεύμα Β΄»). Συγκεκριμένα το Ισραήλ διέταξε την επιστροφή του τεχνικού προσωπικού που είχε θέσει στη διάθεση της Τουρκίας για την εκπαίδευση στελεχών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στη χρήση οπλικών συστημάτων, όπως τα μη επανδρωμένα κατασκοπευτικά ισραηλινής κατασκευής.

Η ένταση στις σχέσεις Τουρκίας-Δύσης - όσο επιφανειακή κι’ αν φαίνεται - είναι σοβαρή και αφορά εμμέσως και την Ευρώπη. Κι’ αυτό γιατί η ισλαμική κυβέρνηση ΑΚΡ, ενώ δηλώνει ότι επιθυμεί την ένταξη και την ολοκλήρωσή της με την ΕΕ, προχωράει στη σύσταση δομών και μηχανισμών που θα εξασφαλίσουν ένα υψηλότερο επίπεδο συνεργασίας και προσέγγισης με τον ισλαμικό και αραβικό κόσμο. Την εβδομάδα που κύλησε «παρέλασαν» από τη γείτονα σχεδόν όλοι οι ηγέτες της Ασίας και της Β. Αφρικής. Η Τουρκία διοργάνωσε, πέραν των άλλων, και το Τουρκοαραβικό Φόρουμ Συνεργασίας, που αποσκοπούσε στην ενίσχυση των πολιτικών και οικονομικών δεσμών μεταξύ Άγκυρας και ισλαμικού κόσμου.

Στα πλαίσια του Τουρκοαραβικού Φόρουμ Συνεργασίας, ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Α. Νταβούτογλου ανακοίνωσε τη σύσταση ενός ακόμη ανώτατου Στρατηγικού Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ της Άγκυρας, της Δαμασκού, της Βηρυττού και του Αμμάν. Στα πλαίσια της συνεργασίας με τις εν λόγω γειτονικές πρωτεύουσες προβλέπεται, όπως ανακοίνωσε ο Νταβούτογλου, να αρθούν τα εμπόδια εκείνα που δεν επέτρεπαν μέχρι πρότινος την ελεύθερη διακίνηση των αγαθών και των επιχειρηματιών μεταξύ των γειτονικών αραβικών κρατών και της Τουρκίας.

Όλα αυτά τα «πρωτάκουστα» που συμβαίνουν στην περιοχή μας με πρωταγωνίστρια χώρα τη γείτονα, δεν είναι βεβαίως αποτέλεσμα του παράγοντα «τύχη», αλλά προσχεδιασμένων και καλομελετημένων κινήσεων τακτικής. Ο στόχος της ισλαμικής κυβέρνησης δεν είναι άλλος από το να εκβιάσει τόσο την Ουάσιγκτον όσο και τις Βρυξέλλες να αποδεχτούν την αναβάθμισή της Άγκυρας στο διεθνές στερέωμα. Για να πετύχει το σκοπό της η Τουρκία επιχειρεί να κάνει την υπέρβαση χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μέσο και δεν διστάζει να διακινδυνεύσει ακόμη και τις σχέσεις της με την ηγεσία του διεθνούς συστήματος. Μέλλει να δούμε τι αποτελέσματα θα έχει βραχυπρόθεσμα το παράτολμο και ριψοκίνδυνο αυτό εγχείρημα της Τουρκίας.

Κ. Βοσπορίτης, ο νεώτερος

Read more...

Θα γίνει η λειτουργία στην Παναγία Σουμελά;

Θα λάβει τελικά χώρα η λειτουργία στη μονή της Παναγίας Σουμελά το Δεκαπενταύγουστο, χοροστατούντος του Οικουμενικού Πατριάρχη, για την οποία δόθηκε η άδεια του Υπουργού Πολιτισμού Ερτουγρούλ Γκιουνάι; Το ζήτημα έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις και απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση στην Τουρκία.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έλαβε άδεια για την τέλεση θείας λειτουργίας στο χώρο της μονής μία φορά το χρόνο, ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο. Εάν η λειτουργία τελεσθεί φέτος θα αποτελέσει την πρώτη, μετά την Ανταλλαγή, στο χώρο της Παναγίας Σουμελά, που – όπως και η Αγία Σοφία και η Μονή της Χώρας στην Πόλη και η Αγία Σοφία στην Τραπεζούντα λειτουργεί σήμερα ως μουσείο. Ο δήμαρχος της Μάτσκα, όπου βρίσκεται η μονή, επισκέφθηκε το Οικουμενικό Πατριαρχείο Φανάρι για να προσκαλέσει τον Οικουμενικό Πατριάρχη επισήμως στην περιοχή.

Ωστόσο, ο πρώην γραμματέας της νομαρχίας Τραπεζούντος Χασάν Καμπέρ υπέβαλε αγωγή στη γενική εισαγγελία Τραπεζούντος κατά του Υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού Ερτογρούλ Γκιουνάι, του νομάρχη Τραπεζούντας Ρετζέπ Κιζιλτζίκ και του υποδιευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Μουσείων, ισχυριζόμενος ότι η παραχώρηση άδειας στο Πατριαρχείο για την τέλεση ετήσιας λειτουργίας στη Μονή Παναγίας Σουμελά αποτελεί κατάχρηση εξουσίας και ταυτόχρονα παράβαση καθήκοντος. Ο ενάγων υποστηρίζει πως η διοικητική πράξη της παραχώρησης άδειας αντίκειται στην τουρκική νομοθεσία. Η τελευταία προβλέπει πως η Μονή έχει το status του μουσείου, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η τέλεση θρησκευτικών τελετών στο χώρο της. Παράλληλα, ισχυρίσθηκε πως ενώ συνεχίζονται οι εργασίες αναστήλωσης της μονής, οποιαδήποτε ενέργεια πέραν της απλής επισκέψεως θα έβλαπτε το χώρο.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού τύπου, ο Καμπέρ, που διετέλεσε γραμματέας της νομαρχίας Τραπεζούντας επί εικοσιπέντε έτη, είναι εθνικιστικών και αντιδημοκρατικών πεποιθήσεων. Αντίστοιχων πεποιθήσεων θεωρείται και η Γενική Διευθύντρια του Μουσείου Τραπεζούντος, Νιλγκιούν Γιλμαζέρ Σαλίχογλου. Το Δεκαπενταύγουστο πέρσι, η εν λόγω διευθύντρια είχε επέμβει, συντονίζοντας τους φρουρούς του μουσείου Σουμελά, για να εμποδίσει ομάδα Ρώσων, Γεωργιανών και Ελλήνων προσκυνητών από το να τελέσουν λειτουργία και στον προαύλιο χώρο της μονής. Η νομαρχία Τραπεζούντος είχε τότε αρνηθεί να δώσει άδεια τέλεσης λειτουργίας στη μονή στην ομάδα των προσκυνητών, επικεφαλής της οποίας βρίσκονταν ο Ποντιακής καταγωγής νομάρχης Θεσσαλονίκης Π. Ψωμιάδης, γνωστός για τις εθνικιστικές του πεποιθήσεις, και ο επίσης Ποντιακής καταγωγής βουλευτής της Ρωσικής Δούμας Ιβάν Σαββίδης. Η Γιλμαζέρ επέδειξε ιδιαίτερο ζήλο και έφθασε πέρσι να σβήσει μέχρι και τα κεριά που άναψαν οι προσκυνητές και άφησαν στα βράχια στη βάση του μοναστικού συγκροτήματος. Η αρχαιολόγος δήλωσε στους επισκέπτες πως «υπάρχουν εκκλησίες κάτω στην Τραπεζούντα» εάν θέλουν να τελέσουν λειτουργία, και τους κατηγόρησε ότι επιχειρούν ένα «σόου» για τα μέσα ενημέρωσης. Λίγο έλειψε να γίνει συμπλοκή ανάμεσα στην ίδια, τους φρουρούς και τους προσκυνητές, ενώ ανταλλάχθησαν προσβολές και ειρωνείες.

Για τους εθνικιστικούς κύκλους – τόσο κεμαλικών όσο και φασιστικών ή και εθνο-ισλαμιστικών αναφορών – η πιθανότητα τέλεσης λειτουργίας στη μονή γίνεται αντιληπτή ως προσβολή και «πρόκληση». Οι περισσότεροι δε αναλυτές του ακροδεξιού και νεοφασιστικού χώρου, αλλά και ακραίων ισλαμιστών, πνέουν μένεα για το περσινό συμβάν, ισχυριζόμενοι πως η επίσκεψη υπό τον Ψωμιάδη και το Σαββίδη δεν ήταν μία τουριστική επίσκεψη, αλλά μία πολιτική κίνηση με στόχο την «οικειοποίηση» της μονής και την πρόκληση πολιτικής έντασης.

Με ελλιπή όπως πάντα πληροφόρηση και ανακριβείς και κακοήθεις ισχυρισμούς, ο εθνικιστικός τύπος της χώρας εντάσσει την πιθανότητα τέλεσης λειτουργίας στη Μονή στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και των δικαιωμάτων των χριστιανικών μειονοτήτων της Τουρκίας. Πλην όμως, για το ζήτημα έχει επιδείξει ζωηρό ενδιαφέρον και η Ρωσική πλευρά. Ο Ρώσος Γενικός Πρόξενος στην Τραπεζούντα Κύριλλος Φεοντόροφ δήλωσε σε συνάντησή του με το νομάρχη της περιοχής πως η χώρα του δίδει μεγάλη σημασία στην τέλεση της ετήσιας λειτουργίας στην Παναγία Σουμελά. Σημειωτέον ότι στην περιοχή της Τραπεζούντας ζουν πολλές χιλιάδες Ορθόδοξοι μετανάστες από τη Ρωσία και το Ρωσικό Καύκασο, την Ουκρανία, τη Γεωργία και την Αρμενία. Σύμφωνα με δηλώσεις του Φεοντόροφ, τουλάχιστον τριακόσια άτομα αναμένεται να καταφθάσουν από τη Ρωσία για τη λειτουργία του Δεκαπενταυγούστου, ενώ σημείωσε πως επιβάλλεται η συνεργασία όλων των φορέων ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα.

Στο μεταξύ, στο τουρκικό διαδίκτυο επαναλαμβάνονται τα επίμονα αιτήματα εθνικιστικών και ισλαμιστικών κύκλων να επιτραπεί ξανά η ισλαμική λατρεία στην Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως. Μουσείο σήμερα, η Αγία Σοφία είχε μετατραπεί σε τέμενος από το 1453 ως το 1934, οπότε ο ίδιος ο Ατατούρκ ζήτησε τη μετατροπή της σε μουσείο. Οι κύκλοι αυτοί εξισώνουν το αίτημα των Χριστιανών προσκυνητών για τέλεση λειτουργίας στην Παναγία Σουμελά μία φορά το χρόνο με το δικό τους αίτημα για επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας ως τεμένους. Πολλοί δε αναλυτές ανησυχούν ότι έαν ικανοποιηθεί το αίτημα των προσκυνητών για λειτουργία στην Παναγία Σουμελά, θα ενταθεί η επιμονή των εθνικιστών και των ισλαμιστών προς την κατεύθυνση «επανισλαμοποίησης» της Αγίας Σοφίας, ένα ενδεχόμενο που προκαλεί απελπισία σε κεμαλιστές και φιλελεύθερους.

Read more...

Αμυντικές δαπάνες Ελλάδας – Τουρκίας και η παγίδα

Η κυπριακή εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» σε άρθρο γνώμης του Αρίστου Αριστοτέλους (βουλευτής ΑΚΕΛ Λεμεσού) με τίτλο «Προοπτικές μείωσης αμυντικών δαπανών Ελλάδας-Τουρκίας», αναφέρει τα εξής: «Η πρόταση Παπανδρέου για μείωση των αμυντικών δαπανών Ελλάδας – Τουρκίας κατά 25% κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Τούρκου ομολόγου του στην Αθήνα, εν μέσω και της οικονομικής κρίσης που διέρχεται η χώρα, έχει προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση, όπως προκύπτει και από τη δημοσιότητα που της έχει δοθεί. Ωστόσο, τα οικονομικά δεδομένα και μεγέθη και οι διαφορετικές προτεραιότητες και προσανατολισμοί στην κάθε χώρα μάλλον αφήνουν αυτή την απόφαση περισσότερο ως ελληνική παρά τουρκική επιλογή.

Οι συνθήκες ανασφάλειας και οι αντιλήψεις περί απειλής, που προέρχονται κυρίως από την πλευρά της πολύ μεγαλύτερης Τουρκίας, έχουν επιβάλει στην Ελλάδα την ανάγκη να εξοπλίζεται και να διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές ικανότητες, ιδίως στον τομέα της αεροπορίας. Επιδίωξη της Ελλάδας είναι η σμίκρυνση του ανισοζυγίου δυνάμεων ιδιαίτερα στο χώρο του Αιγαίου όπου επικεντρώνεται βασικά η διαφορά και η στρατιωτική ένταση με τη γείτονα χώρα.

Συνεπακόλουθο των αναγκών αυτών είναι η διάθεση τεράστιων οικονομικών πόρων για την επίτευξη αυτού του στόχου. Ένα τεράστιο ποσό δισεκατομμυρίων δολαρίων από τον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό ($10,3 δις ή 2,8% επί του ΑΕΠ 2008, το μεγαλύτερο στο ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ), διατίθεται κάθε χρόνο για το σκοπό αυτό. Πρόκειται για ένα βάρος που καθίσταται δυσβάστακτο υπό συνθήκες βαθιάς οικονομικής κρίσης και περισυλλογής, γεγονός που οδήγησε τον υπουργό Εθνικής Άμυνας της χώρας, τον περασμένο Μάρτιο, να δηλώνει την πρόθεση της κυβέρνησης για ‘κολοσσιαίες’ στρατιωτικές περικοπές, χωρίς όμως από την άλλη -όπως είπε- να επηρεάζεται ο συσχετισμός δυνάμεων με την Τουρκία.

Αυτό βέβαια είναι δύσκολο να συγκεραστεί εκτός αν ληφθούν ταυτόχρονα αμοιβαία μέτρα και από τη γείτονα χώρα. Γι’ αυτό και έγιναν δεχτές με ικανοποίηση οι δηλώσεις του Τούρκου επικεφαλής στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, Εγκεμέν Μπαγίς, πριν την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα, ότι ‘αν η Ελλάδα μειώσει τις αμυντικές δαπάνες της, η Άγκυρα θα απαντήσει με τον ίδιο τρόπο’ και ότι οι δύο πρωθυπουργοί στη συνάντησή τους ‘θα τονίσουν από κοινού τη μείωση των αμυντικών δαπανών’.

Στην πράξη όμως τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ακριβώς έτσι. Παρά το μήνυμα που μετέφερε ο Ερντογάν στους Έλληνες, πως ‘η Τουρκία δεν είναι μια χώρα την οποία πρέπει να φοβάστε, αλλά μια χώρα στην οποία μπορείτε να στηρίζεστε’, την ίδια ώρα οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις επιδίδονταν σε προκλητική συμπεριφορά στο ανατολικό Αιγαίο. Οι Τούρκοι στρατιωτικοί δήλωναν έτσι ότι έχουν και αυτοί ρόλο να διαδραματίσουν στο όλο σκηνικό. Επίσης, παρά τις δηλώσεις Μπαγίς και παρόλο που υπεγράφησαν 21 συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών, ωστόσο εκτός από γενικότητες δεν υπήρξε καμία συγκεκριμένη δέσμευση μείωσης των εξοπλισμών.

Ασφαλώς, όπως ανέφερε και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, εμπνευστής της πολιτικής των μηδενικών διαφορών με τους γείτονες, πρωταρχικός σκοπός της επίσκεψης Ερντογάν ήταν ‘να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα ψυχολογικής αλλαγής στις σχέσεις των δύο χωρών. Να αλλάξει την αντίληψη ότι οι δύο χώρες είναι αντίπαλες’, δείχνοντας βασικά ότι η Άγκυρα έχει ξεπεράσει το σύνδρομο ανασφάλειας από την Ελλάδα. Αυτό όμως δεν ακυρώνει τις γενικότερες στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας προς άλλες κατευθύνσεις και το γεγονός ότι ως αναπτυσσόμενη περιφερειακή δύναμη επεκτείνει τη γεωπολιτική της ισχύ και ότι για την κατοχύρωση της ασφάλειάς της προσβλέπει στο χώρο του Καυκάσου, της Μαύρης Θάλασσας και της Μέσης Ανατολής. Ούτε μπορεί να παραγνωρισθεί το γεγονός ότι για να επιτύχει η Άγκυρα στο στόχο αυτό επιβάλλεται να εξασφαλίζει και διατηρεί τις αναγκαίες στρατιωτικές ικανότητες και υψηλό επίπεδο αμυντικών δαπανών. Ήδη διαθέτει μεγάλα ποσά κάθε χρόνο για την άμυνά της ($13,5 δις για το 2008 ή 1,8% επί του ΑΕΠ) και συνεχίζει, χωρίς ένδειξη για ουσιαστικές περικοπές, να υλοποιεί τα εξοπλιστικά της προγράμματα.

Συνεπώς, οι πιθανότητες σημαντικής μείωσης των τουρκικών αμυντικών δαπανών είναι περιορισμένες, όπως κατ’ επέκταση περιορισμένες είναι και οι προσδοκίες της Ελλάδας για δραστική μείωση των εκατέρωθεν εξοπλισμών. Γι’ αυτό και η Αθήνα κάτω από την πίεση των οικονομικών βαρών ενδεχόμενα να μην έχει άλλη επιλογή παρά να προχωρήσει μονομερώς σε περικοπές στον αμυντικό τομέα, έχοντας ως μόνο αντίκρισμα από την άλλη πλευρά κάποια μικρής κλίμακας μέτρα που θα μπορούσαν ίσως να ληφθούν, καθώς και τις δηλώσεις Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν είναι εχθρός – διαβεβαιώσεις όμως των οποίων η αξιοπιστία δοκιμάζεται καθημερινά στο Αιγαίο και στο Κυπριακό».

Read more...

Ισχυρούς πυραύλους πουλά η Μόσχα στην Άγκυρα!

Η ιστοσελίδα του τηλεοπτικού σταθμού Russia Today έχει αναρτήσει την εξής είδηση που μετέδωσε το πρακτορείο ΡΙΑ Νόβοστι (16/6), με τίτλο: «Η Ρωσία προσφέρει στην Τουρκία προηγμένης τεχνολογίας πυραύλους εδάφους – αέρος».
Σύμφωνα με το τηλεγράφημα του , η Ρωσία είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε διαγωνισμό για να προμηθεύσει την Τουρκία με πυραυλικά συστήματα εδάφους – αέρος S-300 και S-400.
Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της ρωσικής εταιρείας εξοπλισμών Ροσομπορονέξπορτ, Ανατόλι Ισάικιν, «ο τουρκικός στρατός έχει μεγάλη ανάγκη να προμηθευθεί μεγάλου βεληνεκούς, αμυντικά, πυραυλικά συστήματα S-300 και S-400» και «η Ρωσία έχει εκφράσει την ετοιμότητά της να συμμετάσχει στην υποβολή προσφορών για την προμήθεια τέτοιων συστημάτων».

Τούρκοι εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα ενδιαφέρεται για τους ρωσικούς πυραύλους για την αποτελεσματική προστασία των νοτίων συνόρων της.
– Ο προηγμένος τύπος του πυραυλικού συστήματος S-300, ο S-300PMU1 καλύπτει ακτίνα 150 χλμ. εντός της οποίας έχει τη δυνατότητα να εξουδετερώσει βαλλιστικούς πυραύλους και αεροσκάφη που ίπτανται είτε σε χαμηλό είτε σε μεγάλο ύψος.
– Το πυραυλικό σύστημα S-300/ Antey 2500 (SA-12 Gladiator/Giant) διαθέτει: νέο όχημα διοίκησης, σειρά προηγμένης τεχνολογίας ραντάρ και μέχρι έξι οχήματα φορτίων για τη κάλυψη των αναγκών κάθε εκτοξευτή.
– Το πυραυλικό σύστημα S-400 (SA-21 Growler) έχει τη δυνατότητα να εξουδετερώνει έξι στόχους, ταυτόχρονα εντός ακτίνας 400 χλμ. που ίπτανται σε ύψος μέχρι 30 χλμ., είτε αυτοί είναι αεροσκάφη, πύραυλοι “τύπου cruise” ή και βαλλιστικοί πύραυλοι.

Read more...