Στρατηγική ανάλυση των γενοκτονιών

H Γενοκτονία των Αρμενίων από τους Τούρκους άνοιξε το δρόμο για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Οι Γενοκτονίες αυτές λειτούργησαν ως πρότυπα για τη Γενοκτονία των Εβραίων από τους Ναζί.
Τα θύματα μιας γενοκτονίας έχουν την τάση να τη θεωρούν ως τη μοναδική. Είναι γεγονός ότι η οδύνη και η φρίκη παίρνουν τέτοιες διαστάσεις, που δεν επιτρέπουν μια στρατηγική ανάλυση των μηχανισμών που ενεργοποιούνται για να επιτύχουν την εξόντωση ενός λαού. Όμως, έστω και αν πιστεύουμε ότι οι γενοκτονίες διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς να μοιάζουν, εν τούτοις υπάρχουν κοινά σημεία. Και είναι, άλλωστε, αυτά τα κοινά σημεία, τα οποία...συνάδουν με τα κριτήρια των Ηνωμένων Εθνών, που μας επιτρέπουν να προσδιορίσουμε αυτά τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ως γενοκτονίες. Αν προχωρήσουμε ακόμη πιο βαθιά σε αυτή την έννοια, μπορούμε να αναδείξουμε βαθύτερα νοητικά σχήματα. Στην πραγματικότητα, παρά τις γνώσεις μας όσον αφορά στο μέτρο της συστηματοποίησης, δεν αναλύουμε το μέτρο της αποτελεσματικότητάς της. Ενώ αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, το σημαντικότερο σημείο για το γενοκτόνο. Και είναι επίσης αυτό το σημείο που την εντάσσει στην ιστορία διότι είναι αλληλένδετη με την ιδέα της εμπειρίας.

Τα θύματα μιας γενοκτονίας έχουν την τάση να τη θεωρούν ως τη μοναδική. Είναι γεγονός ότι η οδύνη και η φρίκη παίρνουν τέτοιες διαστάσεις, που δεν επιτρέπουν μια στρατηγική ανάλυση των μηχανισμών που ενεργοποιούνται για να επιτύχουν την εξόντωση ενός λαού. Όμως, έστω και αν πιστεύουμε ότι οι γενοκτονίες διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς να μοιάζουν, εν τούτοις υπάρχουν κοινά σημεία. Και είναι, άλλωστε, αυτά τα κοινά σημεία, τα οποία...συνάδουν με τα κριτήρια των Ηνωμένων Εθνών, που μας επιτρέπουν να προσδιορίσουμε αυτά τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ως γενοκτονίες. Αν προχωρήσουμε ακόμη πιο βαθιά σε αυτή την έννοια, μπορούμε να αναδείξουμε βαθύτερα νοητικά σχήματα. Στην πραγματικότητα, παρά τις γνώσεις μας όσον αφορά στο μέτρο της συστηματοποίησης, δεν αναλύουμε το μέτρο της αποτελεσματικότητάς της. Ενώ αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, το σημαντικότερο σημείο για το γενοκτόνο. Και είναι επίσης αυτό το σημείο που την εντάσσει στην ιστορία διότι είναι αλληλένδετη με την ιδέα της εμπειρίας.
Οι λαοί οι οποίοι υπέστησαν γενοκτονίες, εγκλωβισμένοι μέσα στον πόνο τους, αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στην προσπάθειά τους να απομονώσουν τη δική τους γενοκτονία, για να εντοπίσουν και να μελετήσουν τις κατευθυντήριες γραμμές της βάρβαρης συμπεριφοράς των γενοκτόνων. Διότι ακόμα και μέσα στη βαρβαρότητα, υπάρχει μέθοδος. Με άλλα λόγια, η συστηματοποίηση είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της ιδέας της γενοκτονίας, ενώ η αποτελεσματικότητα είναι ο πυρήνας αυτής της μεθόδου.
Η λεπτομερής εξέταση των γενοκτονιών των Αρμενίων, των Ασσυροχαλδαίων, των Εβραίων, των Ουκρανών και των Ποντίων μάς δείχνει ότι ο συστηματικός τους χαρακτήρας γίνεται ολοένα αποτελεσματικότερος. Η γενοκτονία των Αρμενίων χωρίζεται η ίδια σε διάφορες φάσεις – χαμιντιανή, νεοτουρκική και κεμαλική – που η καθεμιά είναι πιο αποτελεσματική από την προηγούμενη. Στηριγμένοι πάντα στον δήθεν κίνδυνο μιας εξέγερσης που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τις κρατικές δομές, οι γενοκτόνοι είναι αναγκασμένοι, όπως οι ίδιοι ισχυρίζονται, να χτυπήσουν το κακό στη ρίζα του. Γι’ αυτούς, δεν πρόκειται απλώς για εκκαθάριση, αλλά για πραγματική εκρίζωση. Σε αυτό εδώ το επίπεδο, πώς να μην αναφερθούμε στην μαζική χρήση της γερμανικής στρατιωτικής μεθοδολογίας εκ μέρους των Τούρκων προκειμένου να επιτύχουν το σκοπό τους;
Το πρόσχημα του σχηματισμού οπλισμένων ομάδων μετατρέπεται σταδιακά σε στρατηγικό τέχνασμα. Αρχικά, το πρόσχημα επιτρέπει την κινητοποίηση της κρατικής αντίδρασης. Μόνο που ο ασύμμετρος χαρακτήρας της προκαλεί τις αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας, αν και δεν είναι αρκετά ισχυρές για να σταματήσουν τη διαδικασία της γενοκτονίας. Έτσι ο γενοκτόνος, σ’ αυτή την περίπτωση η Τουρκία, θέτει σε εφαρμογή την τεχνική των μαζικών μετατοπίσεων και εκμεταλλεύεται τις κλιματικές συνθήκες, για να αυξήσει τις εσωτερικές τριβές όπως περιγράφονται από τον Clausewitz, στο πλαίσιο μιας μετακίνησης στρατευμάτων σε επίπεδο εφοδιαστικής αλυσίδας. Αυτές οι εσωτερικές τριβές, σε αυτό το πλαίσιο το οποίο παρουσιάζει απόκλιση, επιφέρουν σημαντικές απώλειες χωρίς ωστόσο να μπορούν να χαρακτηρισθούν ως οι άμεσα υπαίτιες. Και είναι με αυτόν τον τρόπο που εμφανίζεται η ιδέα της διάκρισης, η οποία θα χρησιμοποιηθεί στο έπακρο στο «λευκό μακελειό» εναντίον των Ποντίων.
Το σταλινικό καθεστώς που ακολούθησε από κοντά την εξέλιξη των Συνθηκών των Σεβρών, της Λωζάννης και του Καρς ήξερε πώς να αυξήσει την απόδοση αυτής της τεχνικής για να εξοντώσει τον ουκρανικό λαό. Δημιούργησε εξ ολοκλήρου τον κίνδυνο του σχηματισμού των οπλισμένων ομάδων, εφάρμοσε τις μαζικές κινητοποιήσεις, διαχώρισε τον πληθυσμό σε κατηγορίες για να προκαλέσει εσωτερικές τριβές, πολιτικοποίησε την εκκαθάριση για να αποφύγει κριτικές φυλετικού χαρακτήρα και απαγόρευσε κάθε αναφορά σ’ αυτή τη γενοκτονία χάρη στη διείσδυση, την ανθρωποφαγία και την κρατική μηχανή. Αυτή η γενοκτονία απέδειξε το ενδιαφέρον να ενσωματωθεί η φάση της άρνησης της γενοκτονίας στη φάση της εξολόθρευσης (βλ.opus 2494-Οι οκτώ φάσεις του Stanton).
Αυτό το μάθημα υπήρξε ιδιαίτερα χρήσιμο στο ναζιστικό καθεστώς το οποίο από την αρχή εφάρμοσε ένα πραγματικό δίκτυο μαζικής καταστροφής για να δώσει οριστική λύση, σύμφωνα με τα ίδια του τα λόγια, στο εβραϊκό ζήτημα. Αυτή τη φορά, η γενοκτονία δεν ήταν μόνο αποτελεσματική μέσω του επιστημονικού χαρακτήρα της εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά επιπλέον ήταν και διακριτική, με την έννοια ότι δεν είχε ανακαλυφθεί παρά αρκετά χρόνια μετά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ναζιστικό καθεστώς δεν χρειαζόταν να αρνηθεί τη γενοκτονία που διέπραξε, αφού είχε κάνει τα πάντα για να σβήσει κάθε ίχνος της ύπαρξής της σταδιακά κατά την υλοποίησή της.
Βλέπουμε μέσω αυτής της στρατηγικής ανάλυσης των γενοκτονιών ότι οι γενοκτόνοι μαθαίνουν τις τεχνικές από τους προκατόχους τους για να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα και τη διακριτικότητά τους, με στόχο να μην υποστούν τις συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό αποδεικνύει την αναγκαιότητα της στρατηγικής προσέγγισης των γενοκτονιών για να καταλάβουμε την ιστορική εφαρμογή του μηχανισμού συστηματικής καταστροφής. Η στρατηγική των γενοκτόνων χρησιμοποιεί την πείρα των προηγουμένων. Ενώ οι δίκαιοι και τα θύματα που αρκούνται να αγωνίζονται μόνο και μόνο στο πλαίσιο της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν ενσωματώνουν αυτά τα στοιχεία. Γι’ αυτό ο αγώνας τους είναι άνισος.
Πρέπει, λοιπόν, να εντατικοποιήσουμε τις προσπάθειές μας να βρούμε τα κοινά σημεία των γενοκτονιών για να αγωνιζόμαστε αποτελεσματικά εναντίον των δημίων έτσι ώστε να θεσπιστεί νομοθεσία που να ενισχύει το νομικό μας οπλοστάσιο. Διότι οφείλουμε να διεξάγουμε τον αγώνα εναντίον των γενοκτονιών ως πραγματικοί πολεμιστές της ειρήνης, αν θέλουμε πραγματικά να βοηθήσουμε την ανθρωπότητα να μην υφίσταται αυτά τα εγκλήματα.
Για τους γενοκτόνους, η στρατηγική είναι μια πολυτέλεια η οποία διευκολύνει τα πράγματα. Για τα θύματα και τους δίκαιους είναι μία ανάγκη. Και αυτό αντιπροσωπεύει την ίδια τη φύση της στρατηγικής η οποία αποτελεί το μοναδικό μέσο που διαθέτουν οι αδύνατοι για να αμύνονται έναντι των δυνατών. Το να μην κατανοούμε αυτή την πραγματικότητα, είναι μια αυτοκτονία για την οποία η ανθρωπότητα δεν έχει να κάνει τίποτα. Η ανθρωπότητα βοηθά κάθε λαό-θύμα. Μόνο που αυτό δεν αρκεί. Κάθε λαός-θύμα οφείλει επίσης να τη βοηθά να βοηθά. Αυτό είναι το νοητικό σχήμα που μας διδάσκει η στρατηγική ανάλυση των γενοκτονιών.

Δρ. Νίκος Λυγερός 30/10/2008

Read more...

Το Κυπριακό στο βωμό της ενέργειας

Ο αναβαθμισμένος ρόλος της Τουρκίας, οι σχεδιασμοί για την ενέργεια και το θέμα των σχέσεων ΝΑΤΟ-Ε.Ε., αποτελούν παραμέτρους που θα επηρεάσουν τις προσπάθειες λύσης του Κυπριακού

Το Κυπριακό στο βωμό της ενέργειας
Η διαδικασία όμηρος στρατηγικών σχεδιασμών ΗΠΑ-Ε.Ε. αλλά και Άγκυρας
Του Κώστα Βενιζέλου
costas.venizelos@phileleftheros.com
ΔΥΟ παράμετροι που αφορούν κινήσεις και στρατηγικά συμφέροντα στη διεθνή σκακιέρα θα επηρεάσουν δραστικά το Κυπριακό σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία απευθείας διαπραγματεύσεων.
* Το θέμα της ενέργειας και ο αναβαθμισμένος ρόλος που θα διαδραματίσει η Τουρκία, στην οποία επενδύουν Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι.
* Οι σχέσεις ΝΑΤΟ-Ε.Ε. που επηρεάζουν και περιπλέκονται λόγω της μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία.
Οι δυο αυτοί παράμετροι, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το...σκηνικό που διαμορφώνεται το 2009 σε σχέση με τις προσπάθειες λύσης του Κυπριακού αλλά ενδεχομένως και της αξιολόγησης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας από την Ε.Ε.

Το Κυπριακό στο βωμό της ενέργειας
Η διαδικασία όμηρος στρατηγικών σχεδιασμών ΗΠΑ-Ε.Ε. αλλά και Άγκυρας
Του Κώστα Βενιζέλου
costas.venizelos@phileleftheros.com
ΔΥΟ παράμετροι που αφορούν κινήσεις και στρατηγικά συμφέροντα στη διεθνή σκακιέρα θα επηρεάσουν δραστικά το Κυπριακό σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία απευθείας διαπραγματεύσεων.
* Το θέμα της ενέργειας και ο αναβαθμισμένος ρόλος που θα διαδραματίσει η Τουρκία, στην οποία επενδύουν Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι.
* Οι σχέσεις ΝΑΤΟ-Ε.Ε. που επηρεάζουν και περιπλέκονται λόγω της μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία.
Οι δυο αυτοί παράμετροι, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το...σκηνικό που διαμορφώνεται το 2009 σε σχέση με τις προσπάθειες λύσης του Κυπριακού αλλά ενδεχομένως και της αξιολόγησης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας από την Ε.Ε. Οι ΗΠΑ, όπως αναφέρουν ενημερωμένες πηγές, εκτιμούν πως το Κυπριακό πρέπει να κλείσει για να κλείσουν και τα δυο αυτά ζητήματα. Βασικό χαρακτηριστικό αυτού του σκηνικού είναι ο αναβαθμισμένος ρόλος που διαδραματίζει η Τουρκία, που θεωρείται πλέον «το αγαπημένο παιδί των Αμερικανών και της Ευρώπης», καθώς μπορεί να παρακάμψει τη Ρωσία στο μεγάλο στοίχημα της ενέργειας. Την ίδια ώρα που διαδραματίζει και ρόλο «ειρηνοποιού» στη Μέση Ανατολή.
Είναι προφανές ότι η Ουάσιγκτον, κι αυτό δεν αφορά την νυν ή την προηγούμενη κυβέρνηση αλλά τα στρατηγικά συμφέροντα της υπερδύναμης, θεωρεί πως δεν μπορούν να τίθενται εμπόδια σε μια πολιτική που αφορά την ενέργεια, επειδή έχει ενστάσεις η Λευκωσία, που βρίσκεται σε αντιπαράθεση με την Άγκυρα.
Η αλληλογραφία Μπους-Μπαρόζο, τον περασμένο Δεκέμβριο, όπως αποκάλυψε την περασμένη Κυριακή ο «Φ», δεν αναδεικνύει μόνο την ωμή και απροκάλυπτη παρέμβαση των ΗΠΑ στα εσωτερικά της Ε.Ε. ( ζήτησε να ανοίξει το κεφάλαιο της ενέργειας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις Τουρκίας-Ε.Ε.), αλλά και την αποφασιστικότητα της να προχωρήσει αυτός ο σχεδιασμός, ανεξαρτήτως μικρών ή μεγάλων ενστάσεων. Σημειώνεται ότι ο αγωγός «Ναμπούκο» θα έχει, όταν αποπερατωθεί, μήκος 3.300 χιλιομέτρων. Θα μεταφέρει από την Κασπία προς την ΕΕ φυσικό αέριο, χωρίς να περνά μέσα από τη ρωσική επικράτεια. Παρά το γεγονός ότι και η ίδια η Τουρκία θεωρεί δύσκολο το εγχείρημα τούτο, οι σχεδιασμοί αναφέρονται στη δημιουργία συνδεδεμένου αγωγού στην κατεύθυνση της Μέσης Ανατολής.
Στο άλλο μέτωπο, αυτό των σχέσεων του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., αναμένεται ότι θα υπάρξει πρωτοβουλία, η οποία θα παρακάμπτει τη Λευκωσία. Η Κυπριακή Κυβέρνηση έχει ενημερωθεί πως οι Σκανδιναβικές χώρες, θα προωθήσουν μια πρωτοβουλία, ώστε να υιοθετηθεί μια διαδικασία αποφάσεων σε θέματα άμυνας και ασφάλειας να μετέχουν και ευρωπαϊκά κράτη, που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. αλλά του ΝΑΤΟ, παραπέμποντας στο Berlin Plus. Αυτή η ιδέα, που σαφώς φωτογραφίζει την Τουρκία, αναμένεται ότι θα προωθηθεί από τη Σουηδία το δεύτερο εξάμηνο του 2009, όταν θα ασκεί την Προεδρία της Ε.Ε. Εάν προχωρήσει τούτο, η Κύπρος θα χάσει ένα μοχλό πίεσης και θα απομακρυνθεί από ένα πυλώνα της Ένωσης ενώ η Τουρκία θα συμμετέχει, έστω και με ένα μεταβατικό καθεστώς.
Είναι προφανές ότι το νέο σκηνικό διαμορφώνει δεδομένα, που διαφοροποιούν την πορεία των εξελίξεων αλλά και δημιουργεί ένα πλαίσιο πιέσεων σε βάρος της ελληνικής πλευράς στην Κύπρο.
Το θέμα, κυρίως, της ενέργειας φαίνεται ότι ενδέχεται να ανατρέψει σχεδιασμούς Αθηνών και Λευκωσίας. Η διαδικασία, η οποία αντιμετωπίζει ούτως ή άλλως δυσκολίες και οι συζητήσεις δεν προχωρούν στα θέματα ουσίας, θα επηρεασθεί και από εξωγενείς παράγοντες. Δεν είναι, ασφαλώς τούτο, ασύνηθες για το Κυπριακό καθώς οι εκ των έξω επιδράσεις αποτελούν μόνιμο συστατικό πρωτοβουλιών και παρεμβάσεων.
Είναι σαφές πως η Λευκωσία θα βρεθεί στο επίκεντρο έντονων πιέσεων ενώ ο αναβαθμισμένος ρόλος της Άγκυρας θα λειτουργήσει ώστε να εξασφαλίσει πλεονεκτήματα στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Να εξασφαλίσει, δηλαδή, δώρα θέλοντας να εξαργυρώσει το νέο της περιφερειακό ρόλο.
Η Λευκωσία δύσκολα θα μπορέσει να αποτρέψει το άνοιγμα του κεφαλαίου για την ενέργεια. Εκτός κι εάν υπάρξουν κι άλλες, ισχυρές ενστάσεις εντός της Ε.Ε. Ενόψει, όμως, του γεγονότος ότι θα υπάρξει έντονη κινητικότητα από την Κομισιόν για να ανοίξει το κεφάλαιο αυτό που παραμένει παγωμένο, η Κυβέρνηση της Κύπρου έχει δυο επιλογές: Είτε θνα ασκήσει βέτο, είτε θνα ανταλλάξει το ξεπάγωμα.
Το ενδεχόμενο, πάντως, πέραν από το άνοιγμα του κεφαλαίου, το Κυπριακό να πέσει θύμα της…ενέργειας είναι ορατό. Κινήσεις αποτροπής μπορούν να γίνουν, δεδομένου ότι παραμένει ανοικτό το θέμα των συμμαχιών, αλλά και ενός πάρε-δώσε, εντός και εκτός της Ε.Ε.

Δυο τουρκικά σενάρια με φόντο την αξιολόγηση από Ε.Ε. το φθινόπωρο
ΣΤΟ Κυπριακό, τα επόμενα βήματα εξαρτώνται από τους σχεδιασμούς της Άγκυρας. Εάν θεωρήσει πως την εξυπηρετεί η συνέχιση της διαιώνισης της διαδικασίας, ώστε να παρακάμψει το Κυπριακό, όταν θα αξιολογηθεί η ενταξιακή της πορεία, τότε θα παραμείνει σε αυτό το μοτίβο. Θα προχωρήσει και θα πιέσει για ολοκλήρωση της διαδικασίας, μόνο εάν θεωρήσει πως ο σημερινός αναβαθμισμένος ρόλος της, θα της προσφέρει σημαντικά οφέλη επί της ουσίας του Κυπριακού. Εάν ισχύσει τούτο, τότε οι εξελίξεις στο Κυπριακό το 2009 θα είναι δραματικές και θα επισπευσθούν.
Η προσπάθεια σε αυτή τη φάση της διαδικασίας, να δημιουργηθεί εικόνα προόδου και κινητικότητας, χωρίς να τεκμηριώνεται από τις εξελίξεις, συνδέεται με τα σενάρια που έχουν διαμορφωθεί από τώρα.
Είναι προφανές πως σε περίπτωση που ισχύσει το σενάριο της επίσπευσης των διαδικασιών και της διενέργειας δημοψηφισμάτων αυτό το χρόνο, τότε θα επιβεβαιωθούν οι φόβοι της Λευκωσίας. Με δεδομένο ότι η διαδικασία δεν προχωρεί επί της ουσίας, θα παρουσιασθούν ιδέες από τα Ηνωμένα Έθνη για γεφύρωση των διαφορών. Η πλευρά που δεν θα τις αποδεχθεί, δεδομένου ότι θα παρουσιασθεί περίπου ως μονόδρομος η παρουσίαση ιδεών, θα επωμιστεί και το κόστος της απόρριψης. Είναι γι αυτό που η Λευκωσία επιμένει σε όλες τις επαφές της ότι δεν θα πρέπει να υποβληθούν ιδέες. Θέση, η οποία προκαλεί αντιδράσεις μεταξύ κάποιων ξένων πρεσβευτών, γεγονός που επιβεβαιώνει τις προθέσεις. Είναι ακόμη σαφές ότι οι ιδέες αυτές θα αποτελούν τη δήθεν χρυσή τομή, δηλαδή κάπου κοντά στο απορριφθέν σχέδιο Ανάν.

Μουρμουρητά προς αξιοποίηση
Η ΤΟΥΡΚΙΑ μπορεί σήμερα να είναι το χαϊδεμένο παιδί των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ωστόσο, υπάρχουν και τα μουρμουρητά, τα οποία θα πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο. Από τη μια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που εκτιμά πως η Άγκυρα έχει εγκαταλείψει την πορεία των μεταρρυθμίσεων( η επικοινωνιακή παράσταση Ερντογάν στις Βρυξέλλες δεν έπεισε κανένα). Από την άλλη, οι Αμερικανοί, οι οποίοι ναι μεν επενδύουν σε μια αναβαθμισμένη Τουρκία, αλλά την ίδια ώρα παρακολουθούν με προβληματισμό τα ανοίγματα της και προς την πλευρά της Χαμάς που φαίνεται σαν επένδυση στον Ισλαμισμό. Η Τουρκία μπορεί να έχει κερδίσει σημαντικούς πόντους στον αραβικό και γενικά τον ισλαμικό κόσμο, έχει ωστόσο δυσαρεστήσει έντονα το Ισραήλ με το οποίο διατηρεί στρατηγική σχέση. Και οι Αμερικανοί, παίζουν με τις ισορροπίες και τους άξονες, που θα υπηρετήσουν καλύτερα τα συμφέροντα τους. Αυτή η παράμετρος, εάν μπορεί να θεωρηθεί ως το αδύνατο σημείο της Τουρκίας, πρέπει να τύχει αξιοποίησης από την κυπριακή πλευρά.

Read more...

Η υπόθεση «Εργκένεκον» μικρό κεφάλαιο μόνο του δαιδαλώδους τουρκικού παρακράτους

Πυκνό πέπλο μυστηρίου συνεχίζει να καλύπτει την υπόθεση «Εργκένεκον», παρά τις πρόσφατες αποκαλύψεις στη γείτονα. Η έκταση που έχει πάρει η υπόθεση και η στάση που τηρούν οι κυριότεροι θεσμοί της χώρας, όμως, δημιουργεί στους παρατηρητές εύλογα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις εκείνων που παρουσιάζονται ως υπερασπιστές της Δημοκρατίας και ζητούν εξιχνίαση των εγκλημάτων.
Τα στοιχεία, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας έως...αυτήν τη στιγμή, συνηγορούν στο ότι ένας περίπλοκος παρακρατικός μηχανισμός, που δρούσε υπογείως, είχε καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ζωή της γείτονος εδώ και πολλές δεκαετίες.

Πυκνό πέπλο μυστηρίου συνεχίζει να καλύπτει την υπόθεση «Εργκένεκον», παρά τις πρόσφατες αποκαλύψεις στη γείτονα. Η έκταση που έχει πάρει η υπόθεση και η στάση που τηρούν οι κυριότεροι θεσμοί της χώρας, όμως, δημιουργεί στους παρατηρητές εύλογα ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις εκείνων που παρουσιάζονται ως υπερασπιστές της Δημοκρατίας και ζητούν εξιχνίαση των εγκλημάτων.
Τα στοιχεία, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας έως...αυτήν τη στιγμή, συνηγορούν στο ότι ένας περίπλοκος παρακρατικός μηχανισμός, που δρούσε υπογείως, είχε καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ζωή της γείτονος εδώ και πολλές δεκαετίες. Η, ήδη, θολή εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, όταν διαπιστώνει ο αναγνώστης ότι τα μέλη της οργάνωσης έχουν συχνά ασύμβατες και συγκρουόμενες επαγγελματικές και ιδεολογικές καταβολές. Σε αυτό το δαιδαλώδες παρακρατικό σχήμα συναντά κανείς άτομα απ' όλο το φάσμα της τουρκικής κοινωνίας: α) Τις δυνάμεις ασφαλείας και τις μυστικές υπηρεσίες, β) Τη γραφειοκρατία και τον πολιτικό κόσμο ανεξαρτήτως ιδεολογικής ή κομματικής απόχρωσης, γ) Τους ανθρώπους του υποκόσμου, δ) Τους θρησκευτικούς θεσμούς και οργανώσεις, ε) Τη διανόηση, και στ) Τον Τύπο. Διαπιστώθηκαν, λοιπόν, πολλά ευτράπελα, κατά τα οποία χωροφύλακες συνεργάζονταν με αντάρτες του ΡΚΚ, οι μυστικές υπηρεσίες προσέφευγαν στη χρησιμοποίηση των ακροδεξιών σε επικίνδυνες αποστολές, θρησκευτικές οργανώσεις παρείχαν χώρους για τις συναντήσεις της οργάνωσης, πανεπιστημιακοί και όργανα του Τύπου με κατάλληλες παρεμβάσεις καθοδηγούσαν την κοινή γνώμη κ.λπ. Για ποιο λόγο, όμως, η «Εργκένεκον», που την αποτελούν κυρίως επιφανείς Κεμαλιστές, στελέχη της κρατικής μηχανής και του Στρατού, παραβίασε την υπάρχουσα νομοθεσία και έδρασε στο περιθώριο;
Η ρίζα του κακού ανάγεται χρονικά στον «ψυχρό πόλεμο», όταν με την εισδοχή της Τουρκίας στην Ατλαντική Συμμαχία, οι ΗΠΑ δρομολόγησαν, όπως είχαν κάνει και με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που συνόρευαν με το «Σιδηρούν Παραπέτασμα», τη σύσταση της Διερευνητικής Επιτροπής Επιστράτευσης με αποστολή την οργάνωση ένοπλης αντίστασης σε περίπτωση σοβιετικής κατοχής. Η οργάνωση αυτή, που μετονομάστηκε αργότερα σε Διεύθυνση Ειδικού Πολέμου, ανδρώθηκε και αναπτύχθηκε υπό την εποπτεία των Ενόπλων Δυνάμεων και των μυστικών υπηρεσιών, αποτελώντας τον ακρογωνιαίο λίθο του σύγχρονου τουρκικού παρακράτους. Ο διφυής ρόλος των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, που φιλοξενούσε στους κόλπους του την οργάνωση, ως παράγοντας με λόγο όχι μόνο στην ασφάλεια της χώρας, αλλά και στα πολιτικά πράγματα, ίσως να απαντάται στα ερωτήματα περί της ενδυνάμωσης και διόγκωσης της ισχύος της. Δίνοντας τη δική του εκδοχή, ο δημοσιογράφος της «Μιλιέτ», Χασάν Τζεμάλ, θεωρεί την οργάνωση υπαίτια για τη δημιουργία του κατάλληλου πολιτικό κοινωνικού κλίματος που οδήγησε στις διαδοχικές στρατιωτικές επεμβάσεις και την εδραίωση της θέσης του Στρατού στο πολιτικό σύστημα ως το 1980. («Μιλιέτ» 14.1.2009) Η κατάσταση επιδεινώθηκε στις αρχές της δεκαετίας 1990, όταν τον πρωθυπουργικό θώκο κατέλαβε η νεοεμφανιζόμενη, τότε, στον πολιτικό στίβο Τανσού Τσιλέρ. Άπειρη καθώς ήταν στη διεύθυνση των θεμάτων του κράτους, σε σύγκριση με τον προκάτοχό της Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, δεν διείδε έγκαιρα τους κινδύνους που ελλόχευαν, επιτρέποντας την εξάπλωση και ενδυνάμωση των παρακρατικών κύκλων. Η οργάνωση, μεταλλασσόμενη, βρήκε ερείσματα στον αγώνα κατά του ΡΚΚ στη Νοτιοανατολική Τουρκία, όπου επιδόθηκε σε παρανομίες. Τα αποτελέσματα πρωτοήρθαν στην επιφάνεια, λίγο αργότερα, με το σκάνδαλο «Σούσουρλουκ», τον προάγγελο του «Εργκένεκον». Η κυβέρνηση Γιλμάζ, που αντικατέστησε την κυβέρνηση συνασπισμού του Ερμπακάν το 1997, κλήθηκε να διαλευκάνει τη διαπλοκή πολιτικού κόσμου και παρακράτους υπό «αντίξοες» συνθήκες. Το αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο. Όπως ομολόγησε προσφάτως ο Γιλμάζ, οι στρατιωτικοί και ο κρατικός μηχανισμός δεν τον «στήριξαν» στην προσπάθειά του!
Φτάνοντας στο 2002, το πολιτικό σκηνικό είχε αλλάξει άρδην. Στην εξουσία είχαν έρθει οι Ισλαμιστές με ισχυρή πλειοψηφία. Το στράτευμα έγινε δέκτης νέων εκκλήσεων για πραξικόπημα. Θαρρεί κανείς ότι διαμορφώνονταν οι απαιτούμενες συνθήκες. Ο Στρατός περιορίστηκε όμως σε «προσεκτικές» παρεμβάσεις. Τι είχε αλλάξει; Διαγράφοντας μια αισιόδοξη εκδοχή των πραγμάτων, που παραβλέπει σχεδόν τον ρόλο των Ισλαμιστών στη σύνταξη του κατηγορητηρίου, στη συνέντευξη που παραχώρησε στην ισλαμική «Γιενί Σαφάκ», ο δημοσιογράφος, Αβνί Οζγκούρελ, διακρίνει αλλαγή στη στάση των Ενόπλων Δυνάμεων και τοποθετεί την έναρξή της χρονικά στα 1999, έτος που συμπίπτει με τη διακυβέρνηση του συνασπισμού Ετσεβίτ-Γιλμάζ-Μπαχτσελί και τα εγκαίνια της ενταξιακής πορείας της χώρας στην ΕΕ. («Γιενί Σαφάκ» 19.1.2009). Ο Οζγκούρελ πιστεύει ότι τότε οι στρατηγοί είχαν πάρει μια απόφαση για το κράτος και ότι αυτή προέβλεπε ελεγχόμενη εξυγίανση και του ίδιου του στρατεύματος από τα κακοποιά στοιχεία που δρούσαν στις τάξεις του παρακράτους. Αυτήν την εξυγίανση δεν θα μπορούσε να την αναλάβει άλλος, βέβαια, από τη Δικαιοσύνη που ελέγχεται ακόμη από τους Κεμαλικούς κύκλους. Το ενδεχόμενο μιας συνεννόησης με τον Στρατό -με τους όρους που αυτός έθεσε- ενισχύεται πάντως από τη στάση που τήρησαν οι Ένοπλες Δυνάμεις μετά τη συνάντηση Ερντογάν-Μπουγιούκανιτ στο παλάτι Ντολμάμπαχτσε τον Μάιο του 2007. Μετά την εν λόγω συνάντηση, οι παρεμβάσεις του Στρατού στα πολιτικά πράγματα, που ήταν έντονες έως την παραμονή (27 Απριλίου), πράγματι μετριάστηκαν.
Παρά τα πολλαπλά κύματα συλλήψεων, όλα δείχνουν ότι το κουβάρι της διαπλοκής, που βαραίνει τις πλάτες κυρίως της Κεμαλικής παράταξης, θέλει αρκετό χρόνο και αποφασιστικότητα για να ξεδιαλυθεί. Ποιος μπορεί όμως να μας εγγυηθεί ότι η οργάνωση θα εξαρθρωθεί τελείως και δεν θα προκύψουν παραπλήσιοι μηχανισμοί; Ή ότι η ισλαμική κυβέρνηση ΑΚΡ επιθυμεί απλώς να μειώσει την ισχύ των Κεμαλιστών στην οργάνωση, ώστε να αποκτήσει δικαίωμα λόγου σε αυτήν; Γιατί, όπως πολύ ορθά μας υπενθυμίζει ο Οζγκούρελ, το τουρκικό πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να απαλλαχθεί εύκολα από τέτοιες οργανώσεις. Κι' αν ακόμη πραγματοποιηθεί, αυτό θα είναι πρόσκαιρο και θα προκύψουν σύντομα νέα σχήματα. («Γιενί Σαφάκ» 20.1.2009). Πρόκειται περί μιας έμφυτης ροπής του συστήματος προς την παράνομη οργάνωση και την αυθαίρετη εκτέλεση σχεδίων. Άλλωστε, κράτος και παρακράτος φαίνεται να αποτελούν τις δύο όψεις του Ιανού στην Τουρκία, καθώς διέπονται από μια αμφίδρομη σχέση, όπου οι απειλές κατά της ασφάλειας και της ακεραιότητας της χώρας που θέτει το ένα, αποτελούν τον λόγο ύπαρξης του άλλου. Ενώ αυτό που χρειάζεται η Τουρκία είναι να δημιουργηθούν οι κατάλληλες εκείνες συνθήκες για δημοκρατικό διάλογο, όπου όλες οι πολιτικές δυνάμεις και θεσμοί θα συμμετάσχουν επί ίσοις όροις.

Κ. Βοσπορίτης, ο νεώτερος
Το Παρόν της Κυριακής - 25.01.2009

Read more...

Τουρκική Ομολογία

Tης Έφης Χ. Μαυροπούλου
effiemavropoulou@hotmail.com
Ο Τούρκος ηθοποιός Αττίλας Ολγκάτς ομολόγησε σε εκπομπή της τουρκικής τηλεόρασης μπροστά στα έκπληκτα μάτια των παρουσιαστών ότι κατά τη διάρκεια της τουρκικής κατοχής το καλοκαίρι του 1974, σκότωσε τουλάχιστον δέκα ελληνοκυπρίους αιχμαλώτους.
Μετά το τέλος της εκπομπής ερωτηθείς από δημοσιογράφο της τουρκικής εφημερίδας «Ραντικάλ» απάντησε κυνικά: «Τι από τις δηλώσεις μου είναι...εντυπωσιακό; Στη Γάζα, πεθαίνουν χιλιάδες άνθρωποι....Σκοτώνεις ανθρώπους και αυτοί σκοτώνουν εσένα. Το εντυπωσιακό ξέρετε πoιο είναι; Ότι αυτό το έκανε καλλιτέχνης...».

Tης Έφης Χ. Μαυροπούλου
effiemavropoulou@hotmail.com
Ο Τούρκος ηθοποιός Αττίλας Ολγκάτς ομολόγησε σε εκπομπή της τουρκικής τηλεόρασης μπροστά στα έκπληκτα μάτια των παρουσιαστών ότι κατά τη διάρκεια της τουρκικής κατοχής το καλοκαίρι του 1974, σκότωσε τουλάχιστον δέκα ελληνοκυπρίους αιχμαλώτους.
Μετά το τέλος της εκπομπής ερωτηθείς από δημοσιογράφο της τουρκικής εφημερίδας «Ραντικάλ» απάντησε κυνικά: «Τι από τις δηλώσεις μου είναι...εντυπωσιακό; Στη Γάζα, πεθαίνουν χιλιάδες άνθρωποι....Σκοτώνεις ανθρώπους και αυτοί σκοτώνουν εσένα. Το εντυπωσιακό ξέρετε πoιο είναι; Ότι αυτό το έκανε καλλιτέχνης...».
Ίσως, δε γνώριζε ο Αττίλας, ότι τα εγκλήματα πολέμου δεν παραγράφονται. Μετά προσπάθησε να αναιρέσει τις δηλώσεις του ή τον εξανάγκασαν σε αναίρεση.
Η μαρτυρία αυτή έρχεται δυστυχώς, να επιβεβαιώσει μετά από 35 χρόνια αυτό που η Τουρκική Κυβέρνηση ποτέ δεν αναγνώρισε. Τη κτηνωδία που συνέβη τότε εις βάρος των αγνοουμένων για την οποία ποτέ κανείς δε δικάστηκε και δε τιμωρήθηκε.
Πριν περίπου δέκα χρόνια η Τουρκία προχώρησε ακόμα πιο πολύ δηλώνοντας μέσω του Ραούφ Ντεκτάς, ότι οι Κύπριοι αγνοούμενοι είχαν δολοφονηθεί από μέλη τουρκοκυπριακών παραστρατιωτικών οργανώσεων χωρίς ο τουρκικός στρατός να το γνωρίζει!
Με τη δήλωση όμως του Αττίλα Ολγκάτς καταρρίπτεται ο ισχυρισμός αυτός και αποκαλύπτεται, ότι η Τουρκία παραβίασε το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα τις συμβάσεις της Γενεύης για το ανθρωπιστικό δίκαιο. Η ασφάλεια των στρατιωτών αιχμαλώτων και η αποστολή στην πατρίδα τους σώων είναι υποχρέωση, που απορρέει από το διεθνές δίκαιο.
Μετά από αυτές τις δηλώσεις, όπως είναι φυσικό, επικράτησε πανικός τόσο στην Άγκυρα για τον αντίκτυπο που θα έχουν αυτές οι δηλώσεις δεδομένου ότι τη προηγούμενη Δευτέρα ο Ερντογάν ήταν στις Βρυξέλλες, όσο και στην Αθήνα και τη Λευκωσία και πολύ περισσότερο στους συγγενείς των αγνοουμένων.
Σε αυτή τη περίπτωση η Τουρκία καλείται να διατάξει έρευνα για τη διελεύκανση της συγκεκριμένης υπόθεσης αν θέλει να λέγεται πολιτισμένο κράτος και να αποκαταστήσει το όνομά της, κατά το δυνατόν. Η ίδια η Τουρκία τώρα έχει και το βάρος της απόδειξης. Αυτή πρέπει να αποδείξει αν και πόσο είναι δημοκρατική χώρα, αν και πόσο σέβεται τους διεθνείς κανόνες, αν και πόσο μπορεί να είναι αξιόπιστος συνομιλητής. Έχει την ευκαιρία για πρώτη φορά να δείξει αν και πόσο σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Αυτό θα γίνει μόνο αν χειριστεί σωστά την υπόθεση και δεν προσπαθήσει να την κουκουλώσει. Δυστυχώς, δε διαφαίνονται πολλά περιθώρια για κάτι τέτοιο.
Η Ελλάδα και η Κύπρος θα πρέπει άμεσα να κινήσουν τις διαδικασίες για τη παραπομπή του στη Δικαιοσύνη ως εγκληματία πολέμου βάσει των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου. Και αυτό όχι για να πετύχουμε μια διπλωματική νίκη απέναντι στη Τουρκία και να τη διασύρουμε σε όλο το κόσμο. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Διασύρθηκε από μόνη της χωρίς να χρειαστεί να προσφύγουμε σε κανένα Διεθνές Δικαστήριο.
Το σημαντικότερο είναι ότι έστω και μετά από 35 χρόνια θα πρέπει να δικαιωθούν οι ψυχές αυτές των ανθρώπων, που δολοφονήθηκαν άδικα και σκληρά πέφτοντας θύματα του τουρκικού ιμπεριαλισμού.
Θα πρέπει να ηρεμήσουν οι οικογένειες αυτών των θυμάτων, που τόσα χρόνια δε ξέρουν τι απέγιναν οι άνθρωποί τους.
Και αυτό τόσο η Λευκωσία όσο και η Αθήνα δε θα πρέπει να το ξεχνάνε.
Την αλήθεια δυστυχώς λίγο πολύ την ξέραμε. Τώρα επιτέλους ήρθε και η σειρά της δικαιοσύνης.

Read more...

Λουκάς Τσούκαλης (του ΕΛΙΑΜΕΠ) και Λούκα Κατσέλη (βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ) σύμβουλοι Τουρκικού Ινστιτούτου Εξωτερικής Πολιτικής

Όσοι ασχολούνται με τα θέματα εξωτερικής πολιτικής γνωρίζουν ότι οι υποθέσεις που απασχολούν την ελληνική διπλωματία αποτελούν το αντικείμενο “ανάλυσης και σχεδιασμού” του ΕΛΙΑΜΕΠ (Ελληνικό Ίδρυμα Άμυνας και Εξωτερικής Πολιτικής). Το εν λόγω Ίδρυμα –τυγχάνει κρατικής επιχορήγησης συν τις άλλοις - έχει τεθεί συχνά υπό τα πυρά τόσο της πατριωτικής δεξιάς όσο και από δυνάμεις του άλλοτε πατριωτικού ΠΑΣΟΚ.

Η θέση που έλαβε κατά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης του Σχεδίου Ανάν “άνοιξε τον ασκό του Αιόλου” και προκάλεσε “ακαδημαϊκό πόλεμο” ανάμεσα στα Πανεπιστήμια Αθηνών και στο Πάντειο (Ήφαιστος κ.α). Στελέχη του Ιδρύματος όπως ο κ. Θάνος Βερέμης (Πρόεδρος Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας) στήριξαν δημόσια το γνωστό βιβλίο της κ. Ρεπούση σχετικά με το “συνωστισμό στην προβλήτα του λιμανιού της Σμύρνης”. Ο ίδιος δημόσια έχει υποστηρίξει (υπάρχει σχετικό άρθρο του κ. Aριστείδη Καρατζά στο antibaro.gr) την γενοκτονία των Μουσουλμάνων και Εβραίων κατοίκων της Τρίπολης από Έλληνες αρματωλούς κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821.
Οι απόψεις των στελεχών του ΕΛΙΑΜΕΠ φιλοξενούνται σε εβδομαδιαία βάση στις εφημερίδες ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΤΟ ΒΗΜΑ, ΤΑ ΝΕΑ, ΑΥΓΗ.
Όσοι διαβάζουν τακτικά τον Τουρκικό Τύπο αντιλαμβάνονται ότι οι θέσεις των “τουρκολόγων” του ΕΛΙΑΜΕΠ (Γρηγοριάδης κ.α) ταυτίζονται με την κυβέρνηση του Ερντογάν και προσπαθούν να “περάσουν το μήνυμα” ότι το ΑΚP (που ελέγχεται από το Fethullah Gulen, σχετική παρουσίαση από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) αποτελεί τον αξιόπιστο εταίρο της Ελλάδας για επίλυσης των διμερών μας προβλημάτων αλλά και της Κύπρου.

Πόσο όμως συμβιβάζεται η νευραλγική θέση του Προέδρου του ΕΛΙΑΜΕΠ την οποία κατέχει ο κ. Λουκάς Τσούκαλης (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών) όπου και οι κ.κ Κουλουμπής, Γρηγοριάδης, Βερέμης, (όλοι μέλη του εν λόγω Ιδρύματος) με τη θέση Συμβούλου στο Τουρκικό Ινστιτούτο Εξωτερικής Πολιτικής ΕDAM (www.edam.org.tr);

Πόσο όμως συμβιβάζεται η βουλευτική ιδιότητα της κ. Λούκα Κατσέλη (Βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ) με τη θέση του Συμβούλου στο Τουρκικό Ινστιτούτο Εξωτερικής Πολιτικής ΕDAM (www.edam.org.tr);

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Τουρκικού Ινστιτούτου περιλαμβάνει «μεγάλα ονόματα» της τουρκικής ελίτ όπως την Πρόεδρο των Τούρκων Βιομηχάνων (ΤUSIAD) κ. Arzuhan Yalçindag καθώς και το γνωστό πρώην τούρκο ΥΠ.ΕΞ. και διπλωμάτη Ilter Turkmen, μέλος του «Ελληνο-Τουρκικού FORUM” στο οποίο συμμετέχουν γνωστά στελέχη του ΕΛΙΑΜΕΠ, ο κ. Κώστας Καρράς της Λέσχης Bilderberg ενώ πηγές αναφέρουν και νυν Έλληνα Ευρωδικαστή.


Άραγε η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση γνωρίζει τις «διπλές» ιδιότητες των κ.κ. Τσούκαλη και Κατσέλη; Πρόκειται για τυπογραφικό λάθος; Γιατί δεν αναφέρεται η συμμετοχή τους στο ελιτίστικο EDAM επίσης και στα βιογραφικά τους; Το θέμα αγγίζει τις αρμοδιότητες της ΕΥΠ;

Τι συμβουλές μπορεί να δίνουν Έλληνες βουλευτές και ειδικοί των διεθνών σχέσεων στους τουρκικούς μηχανισμούς λήψης αποφάσεων; Γιατί δεν έχουμε και εμείς Τούρκους ειδικούς στα ελληνικά think tanks;


Πρόσφατα δημοσιεύτηκε ότι το Τουρκικό Λόμπυ χρηματοδοτεί τη Σκοπιανή προπαγάνδα στις ΗΠΑ. Οι οργανώσει των Τούρκων στις ΗΠΑ χρηματοδοτούνται από το TUSIAD της κ. Arzuhan Yalçindag, η οποία σύμφωνα με την ιστοσελίδα της EDAM δέχεται μάλλον «συμβουλές» από το κ. Τσούκαλη!


Ειλικρινά, αν τα έχουμε βρει με τη γείτονα χώρα προτείνω την άμεση κατάργηση της στρατιωτικής θητείας και την ακύρωση κάθε νέου εξοπλιστικού προγράμματος. Ο Έλληνας φορολογούμενος δε φταίει σε τίποτα να «ταίζει» τις πολεμικές βιομηχανίες των κ.κ. Bush, Sarkozy και Poutine. Αλλά είναι πράγματι έτσι η κατάσταση;


Ερευνητής: Σύγχρονη Τουρκία, Σχέσεις Τουρκίας – Μουσουλμανικού Κόσμου, Τουρκική Διασπορά

www.antivaro.gr

Read more...